Odgovorne institucije u BiH pokreću ratifikaciju protokola o uspostavi registara prijenosa i ispuštanja zagađujućih materija (PRTR)

Predstavnici Eko foruma učestovali su 12.11.2025. godine u Sarajevu na sastanku organizovanom od strane Misije OSCE u BiH o ratifikaciji PRTR protokola Arhuške konvencije od strane Bosne i Hercegovine.

Sastanku su prisustvovali predstavnici Ministarstva vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH, Federalnog ministarstva okoliša i turizma, Ministarstva prostornog uređenja, građevinarstva i ekologije RS, Hidrometeorološkog zavoda RS, Distrikta Brčko, Delegacije EU u BiH, OSCE-a, Arhus Centara i REC-a.

Tokom sastanka učesnici su potvrdili nužnost ratifikacije protokola, te razmijenili iskustva i izazove u vezi uspostave funkcionalnih PRTR registara na entitetskim i nivou BiH i Brčko Distrikta. Takođe, za razliku od ranijih nastojanja, kada realno institucije nisu bile dovoljno kapacitirane, ovog puta su svi učesnici pozdravili iskazanu spremnost nadležnih ministarstava da se zvanično pokrene postupak ratifikacije. U tom pogledu, predstavnica Ministarstva vanjske trgovine i ekonomskih odnosa izložila je proceduralni put od 12 koraka, koji bi u najboljem slučaju završio ratifikacijom protokola od strane Predsjedništva BiH u periodu od dvije godine.

Predstavnici Arhus Centara posebno su istakli potrebu uspostave funkcionalnih PRTR registara u BiH koji bi omogućili jednostavnije i efikasnije informisanje javnosti o količinama i koncentracijama ispuštajućih stakleničkih plinova i zagađujućih materija. S tim u vezi posebno je podcrtana važnost da registri objedine sve podatke o emisijama po operaterima. Registri bi omogućili i kvalitetniju kontrolu i validaciju podataka koje operateri navode u svojim zahtjevima za izdavanje okolinskih dozvola.

Kijevski protokol o registrima ispuštanja i prenosa zagađivača je 8. oktobra 2009. godine postao dio međunarodnog prava koje obavezuje njegove potpisnice. To je jedini pravno obavezujući međunarodni instrument o registrima ispuštanja i prenosa zagađivača. Njegov cilj je “poboljšati javni pristup informacijama putem uspostavljanja koherentnih, nacionalnih registara ispuštanja i prijenosa zagađujućih materija (PRTR).”

PRTR su inventari zagađenja iz industrijskih lokacija i drugih izvora. Iako reguliše informacije o zagađenju, a ne direktno zagađenje, očekuje se da potpisivanje i primjena Protokola od strane države potpisnice vrši značajan pritisak na smanjenje nivoa zagađenja, jer nijedna kompanija neće htjeti da bude identifikovana kao jedan od najvećih zagađivača. Sve države članice UN-a mogu se pridružiti Protokolu, uključujući one koje nisu ratifikovale Arhušku konvenciju i one koje nisu članice Ekonomske komisije Ujedinjenih nacija za Evropu. Po svojoj prirodi, to je “otvoreni” globalni ugovor.